Những người yêu và muốn giữ gìn tiếng Tày - Nùng

Đây là một dân tộc thiểu số tại Trung Quốc, Lê cũng là tên gọi khác của người Ngái , Lê (hay Hlai) Tổng số dân: 1,3 triệu (ước tính) Khu vực có số dân đáng kể:  Hải Nam , Trung Quốc Ngôn ngữ: tiếng Hlai Tôn giáo:  thuyết vật linh Nơi cư trú chính của người Lê Lê ( chữ Hán : 黎 , bính âm : Lý), hay Hlai, là một dân tộc thiểu số Trung Quốc. Nhóm dân tộc này tạo thành một trong 56 dân tộc  được chính thức công nhận bởi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa . 94% người Lê sống ở bờ Nam của Trung Hoa Đại lục, trên đảo Hải Nam , nơi họ là nhóm dân tộc thiếu số lớn nhất. Trong thời nhà Tùy , họ được gọi bằng tên Liliao, còn hiện nay họ tự gọi mình là người Hlai hay người Sai. Dân tộc này được Chính quyền  Bắc Kinh quý trọng vì họ đã đứng về phe Cộng sản chống lại Quốc Dân đảng trong thời kỳ Nội chiến Trung Quốc . Trong thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng, dân Hlai gánh chịu tổn thất nặng nề. Người Lê có ngôn ngữ riêng, tiếng Lê (hay tiếng Hlai) đư...

TOẸN CÁU TÀY - NÙNG: PỀN LĂNG PẾT MÍ CHẮC FẶC SLÁY? ( VÌ SAO VỊT KHÔNG BIẾT ẤP TRỨNG?) Cằm lầu: Tẳm pửa đai, mu, ma, pết, cáy nhằng chắc phuối. Tua cáy nắt khảm pé nặm cải, tó bố chắc vải. Cáy slộp pết vải tẩư nặm, chắng cạ: "mưng hử câu nằng tềnh lăng thồ câu khảm pé pây đảy bấu?" Pết cạ: "câu thồ mưng pây đảy lăng?" Hăn pện cáy cạ: "câu phặc xáy hẩư mầư mại." Pết hăn đảy, thồ cáy khảm pé pây. Tẳm mỉn mà pết bồ phặc xáy lắc pày, hẩư cáy phặc thâng pưa nẩy. Cằm Keo: Từ ngày xưa,lợn chó gà vịt còn biết nói. Con gà muốn bơi vượt hồ ,nhưng không biết bơi Gà gặp vịt bơi dưới hồ, bèn nói: "bạn cho tôi ngồi lên lưng chở vượt hồ được không?" Vịt nói: "tôi chở đi qua thì được gì?" Thấy vậy gà mới nói: "tôi sẽ ấp trứng cho vịt mãi mãi." Vịt nghe được, thế là vịt chở gà vượt hồ Từ đó về sau vịt không bao giờ ấp trứng nữa,để cho gà ấp đến bây giờ. Nguồn: Hoàng Văn Thiệu - Thành viên Hội những người yêu và m...

Bài 29 : CHÙA CĂN PÂY HÁNG   (RỦ NHAU ĐI CHỢ) I. HỘI THOẠI - CHÀI TUẤT: Noọng nhằng chứ thâng vằn háng mỏ? - NHÌNH NHI: Lăng bố chứ dè! Vằn pjục lá! Háng tỉ lầu oóc vằn slam vàn pét âm lịch. - CHÀI TUẤT: Ch’ư lố. Noọng pây mí à ? - NHÌNH NHI: : Pây pứ ca lăng dế!   Ái pây dự kỉ boóc da non ,tằng kỉ con sléc hẩư đếc,   tọ dạu xằng khai đảy mu them. Pện nhằng chài ? Vằn pjục pây mỏ? CHÀI TUẤT: Ừ, chài tố ái pây dự kỷ m’ac khoan vạ ăn héc mu nâng. Lụ cạ pây vạ căn, hại xằng mì chèn l’e au cúa chài pây dự cón . - NHÌNH NHI: Pjom bái á. Ầư   pện chài hẩư noọng dim kỷ chục xiên cón nớ, pan lăng noọng khai đảy mu c’oi pjá. - CHÀI TUẤT: Đảy á, bấu hí náo, p’ưa tầư mì,   au hẩư chài tố đảy. II. TỪ NGỮ: 1. Háng: Chợ 2. Pây háng: Đi chợ 3. Dự: mua 4. Khai: Bán 5. Xằng: Chưa 6. Xằng náo: Vẫn chưa 7. Chèn: tiền 8. Dim: vay, mượn 9. Oóc háng: họp chợ 10. Mạc khoan: Cái rìu 11. Héc mu: Chảo nấu cám lợn 12. Ph’e phjắc: hạ...

Lễ Phá ngục của người Tày Nùng Lạng Sơn (VOV4)- Khi có người chết, thì người Tày - Nùng ở Lạng Sơn phải tổ chức nghi lễ “kẻ mang”, hay còn gọi là phá ngục. Theo ông Hoàng Tuấn Cư, Chương trình Thái học thuộc Viện Việt Nam học, thì lễ “kẻ mang” là một hình thức xá tội và là thủ tục quan trọng nhất trong toàn bộ quá trình tang lễ của người Tày Nùng. Lễ này do một thầy cao tay, biết nhiều phép thuật, có nhiều âm binh, thực hiện. Thầy là người chủ lễ, được tang chủ mời đến cùng với vài môn sinh. "Theo đạo Phật, giết một con kiến là cũng có tội, cho nên phải làm sám hối. Sám hối xong thì lúc ấy mới làm lễ phá ngục được. Khi người ta chết, ban đầu là bị đâày xuống âm phủ chứ không được lên thiên đàng ngay, nên phải qua lễ phá ngục mới được lên thiên đàng. Để làm lễ phá ngục thì phải có lễ tế chay, làm một cái bàn treo tranh của các thầy, pha...

Mời các pỉ noọng xem một bài viết khá lâu rồi về nguồn gốc của họ Ma ở Cẩm Khê, Phú Thọ. Bài viết có nhiều chi tiết lịch sử phản ánh cuộc chiến Âu Việt - Lạc Việt, mối tương tác Tày - Thái cổ và Việt - Mường cổ, pỉ noọng cùng đọc, suy ngẫm: Vào thời Hùng Vương chi thứ 18, đời Hùng Duệ Vương thứ I (theo Ngọc phả họ Ma thì Hùng Vương thứ 18 có ba đời ) bộ tộc người Tày họ Ma ở chân núi Ðọi Ðèn huyện Cẩm Khê do Ma Khê là tộc trưởng đã triệu tập binh mã giúp Hùng Vương đánh thắng giặc, giữ yên bờ cõi cho nước Văn Lang. Ma Khê được Hùng Duệ Vương phong chức "Ðại tướng quân" trấn giữ phía tây thành Phong Châu. Ðến đời Hùng Duệ Vương thứ II, do tài đức và lập nhiều công lớn, ông lại được Vua phong "Phụ Quốc Ma Vương Ðại Thần Ðại Tướng Quân". Ma Khê sinh một trai, một gái. Con trai là Ma Xuân. Con gái gọi là nàng Huệ, Huệ Nương. Huệ Nương lấy Bảo Công là Lạc tướng đời Hùng Duệ Vương thứ III. Ma Xuân, con cả Ma Khê, cũng là tướng nhà Hùng. Ma Xuân sang sông xây thành. ...

Mình đang chuẩn bị làm video Học tiếng Tày Nùng online số 5 về chủ đề "vị trí và phương hướng trong tiếng Tày - Nùng", mình đã chuẩn bị một số từ vựng sau, các pỉ noọng đọc và cho ý kiến giúp mình nhé, những từ này do mình sưu tầm theo cách hiểu của mình, còn nhiều vấn đề mong nhận được bổ xung ý kiến. Trân thành cám ơn!  Phương hướng = pạng bưởng Vị trí = tỉ, tỉ đâng Trong đó "pạng": chỉ hướng, phía có sự cố định tương đối, ví dụ: pạng hác = phương Bắc, pạng Hà Nội = phía Hà Nội... "bưởng" chỉ hướng, phía tính từ người nói hoặc chủ thể mô tả ví dụ: bưởng dại = bên trái,... ("bưởng" có thể dùng thay "pạng") Trong tiếng tày sẽ có 04 phương cố định gồm: Pạng/bưởng Hác = phương/phía Bắc Pạng/bưởng Keo = phương/phía Nam Pạng/bưởng tha vằn tứn = phương/phía Đông Pạng/bường than vằn nòn = phương/phía ...

Nùng Trí Cao là  người Tráng (Thổ) ở châu Quảng Nguyên (ngày nay là tỉnh Cao Bằng), và là con của thủ lĩnh địa phương Nùng Tồn Phúc và bà A Nùng. Châu Quảng Nguyên là vùng đất mà thời đó cả Nhà Tống và Nhà Lý đều tuyên bố chủ quyền, nhưng tù trưởng ở vùng này chủ yếu cống nạp cho phía Đại Việt. Khi đó có  Nùng Tồn Phúc  làm tri châu Quảng Do, em là Tồn Nhai làm tri châu Vạn Nhai, em vợ là  Nùng Đương Đạo  làm tri châu Vũ Lịch. Tồn Phúc dùng binh tiến đánh, giết Tồn Nhai và Đương Đạo, rồi khởi binh tấn công Đại Tống và Đại Việt , tự xưng hiệu Trường Sinh hoàng đế, lập vợ là A Nùng làm "Minh Đức Hoàng hậu".  Lý Thái Tông tức giận đem quân đánh, giết Tồn Phúc và con là Trí Thông. Theo “ Tục tư trị thông giám ” nhà Tống thì Vợ Tồn Phúc là A Nùng cải giá với một  thương nhân , sinh con trai đặt tên là Trí Cao. Năm lên 13 tuổi, Trí Cao giết cha dượng của mình, nói rằng: "Thiên hạ làm gì có ai hai cha b...

Mời các pỉ noọng xem một bài viết khá lâu rồi về nguồn gốc của họ Ma ở Cẩm Khê, Phú Thọ. Bài viết có nhiều chi tiết lịch sử phản ánh cuộc chiến Âu Việt - Lạc Việt, mối tương tác Tày - Thái cổ và Việt - Mường cổ, pỉ noọng cùng đọc, suy ngẫm: Vào thời Hùng Vương chi thứ 18, đời Hùng Duệ Vương thứ I (theo Ngọc phả họ Ma thì Hùng Vương thứ 18 có ba đời ) bộ tộc người Tày họ Ma ở chân núi Ðọi Ðèn huyện Cẩm Khê do Ma Khê là tộc trưởng đã triệu tập binh mã giúp Hùng Vương đánh thắng giặc, giữ yên bờ cõi cho nước Văn Lang. Ma Khê được Hùng Duệ Vương phong chức "Ðại tướng quân" trấn giữ phía tây thành Phong Châu. Ðến đời Hùng Duệ Vương thứ II, do tài đức và lập nhiều công lớn, ông lại được Vua phong "Phụ Quốc Ma Vương Ðại Thần Ðại Tướng Quân". Ma Khê sinh một trai, một gái. Con trai là Ma Xuân. Con gái gọi là nàng Huệ, Huệ Nương. Huệ Nương lấy Bảo Công là Lạc tướng đời Hùng Duệ Vương thứ III. Ma Xuân, con cả Ma Khê, cũng là tướng nhà Hùng. Ma Xuân sang sông xây thành. ...

1 hua: đầu 14 Mừ: tay 2 nả: mặt 15 nịu mừ: ngón tay 3 cò: cổ 16 kha: chân 4 xu: tai 17 hua kháu: đầu gối 5 tha: mắt 18 kha sloa: chân phải 6 đăng: mũi 19 mừ dại: tay trái 7 phjác: trán 20 pút: phổi 8 tha: mắt 21 hua châư: tim 9 kẻm gò má 22 Toọng luông: dạ dày 10 đăng: mũi 23 slẩy: ruột 11 ...

Nước Nam Cương cổ với 10 mường (bộ lạc) Ngày xưa, vào thời vua Thục của nước người Tày, Thục Chế là ông vua đầu tiên đã lập ra nước Nam Cương giáp nước Văn Lang, xưng là An Tự Vương đóng đô ở Nam Bình (vùng Cao Bình, huyện Hòa An ngày nay). Thục Chế làm vua được 60 năm thì mất, con là Thục Phán mới 10 tuổi, lên thay cha làm vua, cháu của Thục Chế là Thục Mô giúp vua Thục Phán nhiếp chính. Nước Nam Cương có 10 xứ mường. Vua Thục cai quản mường chính – hay còn gọi là mường trung tâm, còn các mường kia thì chia cho các chúa ở các vùng cai quản. Thục Phán mới lên ngôi còn rất trẻ, Thục Mô lộng quyền, các chúa thấy vậy không phục bèn kéo quân từ các ngả tiến về bao vây kinh thành Nam Bình (nay là Cao Bình, Hòa An, Cao Bằng). Thục Phán nói: Ta còn ít tuổi, nên các ngài cho rằng, ta chưa xứng đáng làm vua chăng? Cả nước có 9 chúa và chỉ có một vua, bây giờ ta sẽ ra điều kiện, tất cả cùng thi đấu võ, nếu ai thắng thì sẽ được nhường ngôi. Từng vị chúa của chín vùng lần lượt ...

Bài 1 :   GIỚI THIỆU TIẾNG TÀY-NÙNG, CHỮ TÀY-NÙNG             Tiếng Tày, Tiếng Nùng là một ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Thái - Ka Đai (ngữ chi Tày - Thái), có địa bàn phân bố từ Đảo Hải Nam sang miền nam Hoa lục, bắc Đông Dương, Thái Lan và đông bắc Miến Điện. Trong đó ngữ chi Tày-Thái được chi ra làm 03 nhóm gồm: Thái Phương Bắc (tiếng Choang phương Bắc, Hsi-lin, Tien-chow, Po ai) , Thái Trung Tâm (Tày, Nùng, Choang....) và Thái Tây Nam (tiếng Thái Lan, Lào, Phutai, Ahom...). Ở Việt Nam, tiếng Tày là ngôn ngữ của gần hai triệu người Tày, ngoài ra còn là ngôn ngữ giao tiếp chung của nhiều dân tộc anh em cùng sinh sống trên các địa bàn Việt Bắc và Tây Bắc.     Tiếng Tày là ngôn ngữ có chữ viết cổ dựa trên cơ sở chữ Hán (chữ Nôm Tày). Hình thái văn tự này đã để lại cho ngày nay một kho tàng thư tịch cổ rất đồ sộ. Từ những năm đầu thế kỉ 20, nhất là từ những năm kháng chiến chống Pháp, cùng với sự ph...

PHU ̣ T Ừ CHI ̉ TH Ờ I GIAN Để chỉ thời của hành động (hay còn gọi là các thì), tiếng Tày - Nùng dùng các phụ từ có ý nghĩa chỉ thời đi kèm theo động từ hoặc để ở cuối câu. Để diễn tả hành động đã xảy ra + Sử dụng dá để ở cuối câu, biểu thị cả cụm đằng trước là việc đã xảy ra. VD: Noọng chin ngài dá : Em ăn cơm trưa rồi. + Đối với câu hỏi để kéng ở cuối câu hỏi, ý là đã hay chưa. VD: Noọng kin ngài kéng? Em đã ăn cơm trưa chưa + náo/ngám/chắng đứng trước động từ thể hiện hành động vừa mới xảy ra, vừa mới kết thúc ở hiện tại. VD: Chài ngám kin: Anh vừa ăn xong. + đế, đế đề đặt trước động từ thể hiện sự việc đã xảy ra và kết thúc trong quá khứ. VD: Câu đế dú Hải Phòng: Tôi đã sống ở Hải Phòng (hiện tại thì không còn ở đó nữa) Để diễn tả hành động đang xảy ra + Sử dụng đang slí đặt trước động từ, chỉ hành động đang diễn ra. VD: Kh’oi đang slí chin ngài . (Đ...

Bản đồ nước Âu Lạc giả định Các bộ sử cổ Việt Nam đều không ghi chép về các địa danh hành chính của nước Âu Lạc dưới thời An Dương Vương . Sử gia Đào Duy Anh căn cứ theo những ghi chép của thời Triệu và thời thuộc Hán sau này về việc các chính quyền người Hán vẫn duy trì chế độ Lạc tướng của người Lạc Việt tự cai quản trong bộ lạc, xác định rằng việc nhà Hán chia các huyện của vùng đất Âu Lạc cổ là dựa trên cơ sở lãnh địa của các bộ lạc người Việt cũ. Dựa vào đó ta có thể phán đoán được phần nào ranh giới cũng như quy mô của nước Âu Lạc. Sau khi nước Nam Cương (sử Trung Quốc nhiều khi gọi là Tây Vu, tuy nhiên Tây Vu gồm một nhóm lớn bộ lạc và lơn hơn 10 mường của Thục Phán rất nhiều, tuy nhiên xét về bản chất đều do người Tày Thái cổ lập nên thì vẫn có thể chấp nhận được) trở nên hùng mạnh, đã có một liên minh đầu tiên giữa cư dân Nam Cương với Khúc Dương (Khúc Dương là một liên minh bộ lạc Lạc Việt, La...

Gần như lâu nay chúng ta có một nhận thức tương đối phổ biến rằng Âu Việt là một quốc gia hoặc một liên minh của các bộ lạc Tày - Thái cổ (Tai cổ), Lạc Việt là một quốc gia hoặc một liên minh các bộ lạc Việt - Mường cổ. Đã có một sự liên minh giữa hai nhóm này tạo ra nước Âu Lạc, nhà nước đầu tiên của người Việt mà các di tích về thành trì còn tồn tại đến ngày nay (thành Cổ Loa). Từ đó dẫn đến nhận thức rằng người Âu Việt là cư dân nói tiếng Tai cổ, còn người Lạc Việt, vì tiếng Việt thuộc ngữ hệ Môn - Khmer nhưng bị Tày hóa vào khoảng quanh mốc Công nguyên (khoảng hơn 2000 năm trước đến thời nhà Hán) nên suy ra Lạc Việt là đại diện của những cư dân nói tiếng Môn cổ. Từ đó tách biệt nguồn gốc của hai nhóm Âu Việt và Lạc Việt. Tuy nhiên liệu điều này có hoàn toàn chính xác? Hôm nay, mời mọi người cùng theo dõi một thuyết chung hòa, diễn gia...

Sẽ thế nào đây khi ta kết hợp 03 truyền thuyết: Báo Luông – Slao Cải của người Tày – Cao Bằng, Sinh ra từ trong một quả bầu của người Tày – Nùng – Thái với Pú Rọ Đo của người Choang. Một lý giải mang tính hư ảo cho nguồn gốc người Tày – Nùng. Mọi người cùng theo dõi nhé. "...Truyền thuyết kể lại rằng, loài người được sinh ra bởi mối lương duyên tốt đẹp giữa Báo Luông và Slao Cải, một hôm Sao Cải từ Nặm Quét ra vùng đất Pác Măn đuổi nai thì gặp Báo Luông đang săn cáo ở đó. Tình cờ trời đổ mưa , hai người ba chân bốn cẳng chạy về hướng đông, đến động Ngườm Bốc (còn gọi là Ngườm Ngả) thì vào trú mưa trong đó. Trong động núi ấm áp kín đáo, họ chọn làm chỗ ở, sinh con đẻ cái, họ trở nên vợ chồng. Ban đầu sinh ra con cái đi săn bắt muông thú hoặc hái hoa quả trên cây để ăn. Nhưng đàn con vẫn kêu đói nên họ phải lội xuống suối nhặt các con ốc đá về ăn thay bữa… Con cái ngày càng lớn, Sao Cải dạy chúng đi kiếm ăn hàng ngày,...

Bản đồ phân bố tỷ lệ phần trăm người  Tày + Nùng +Giáy+ Bố Y  theo thống kê năm 2009 tại các tỉnh Việt Nam:     >60%Lạng Sơn 78.3%, Cao Bằng 72.1%, Bắc Kạn 62.3%     15%-40%     5%-10%     1%-5%      Tại Việt Nam, Tày, Nùng là hai dân tộc khác nhau, tuy nhiên nếu lấy các tiêu chí về ngôn ngữ, văn hóa ra để so sánh thì hai dân tộc có quá nhiều điểm chung, gần gũi.      Nếu nói phân chia làm hai dân tộc do ngôn ngữ, thì rõ ràng người Hà Nội và người Nghệ An phải là hai dân tộc, bởi người Hà Nội có lẽ phải căng tai ra mới hiểu người Nghệ An nói gì.       Nếu nói chia ra làm hai dân tộc do văn hóa thì có lẽ người Hà Nội và người Sài Gòn cũng nên là hai dân tộc khác nhau, bởi lối sống, văn hóa nhiều khác biệt, trong khi Tày, Nùng rất khó để phân ra đâu là đặc trưng của Tày, đâu là đặc trưng của Nùng.       Nếu nói chia ra làm hai dân tộc ...

Đó là ông Mông Đức Ngô, 87 tuổi, người dân tộc Tày ở xã Phượng Tiến, (Định Hóa), nguyên là Trung đội trưởng Trung đội Thông tin liên lạc trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Trong chuyến “Trở lại Điện Biên” cùng với hơn 40 cựu chiến sĩ Điện Biên và thanh niên xung phong tỉnh Thái Nguyên thăm lại chiến trường xưa dịp tháng Ba vừa qua, tôi đã được trò chuyện cùng ông. Ông kể: Năm 1946, ông nhập ngũ vào một đơn vị của Trung đoàn Bộ binh 246. Đầu năm 1947, ông được điều về Đại đội 32, thuộc Bộ Tổng Tham mưu, có nhiệm vụ bảo vệ Trung ương Đảng tại ATK Định Hóa. Cuối tháng 12-1953, ông được điều động lên Chiến dịch Điện Biên Phủ và giữ chức vụ Trung đội trưởng Thông tin liên lạc. Khi đó, tình hình chiến trường Tây Bắc rất phức tạp và cam go, lực lượng thông tin của ông phải có trách nhiệm giải các đường dây từ Sở chỉ huy đến các binh chủng trong trận địa và các đơn vị hậu cần phục vụ Chiến dịch. Tháng 3-1954, thời gian này được coi là đỉnh điểm của Chiến dịch Điện Biên Phủ. Khi ...

Bài 24:   TÁNG CHIỀNG ĐANG CÁU (GIỚI THIỆU BẢN THÂN) I.                    HỘI THOẠI Tình huống giao tiếp: Cán bộ Liên gặp Chủ tịch Thao. LIÊN : Lan chào pả Thao. THAO : Lan l’o, mì fiệc lăng đây? LIÊN : Dạ, lan tên roọng cạ Liên, Ma Thị Liên. Lan dú Phòng thú y. Lan đảy huyện phân công mà nẩy bàn đuổi xạ chướng chực mu cáy pền thai l’a. Lan ái pả pang lan kỉ fiệc . THAO : A lối, pện lẻ đây lai á. Tọ ch’i ch’ai cón. Ca này pả lan lầu phuối tuyện cón. Lan l’e cần t’i phuông hâư chế? LIÊN: Lan l’e cần Tày , dú Tuyên Quang . THAO: Cần ké nhằng lèng lẹo chả lá? LIÊN : Pjom bái pả. Cần ké lan nhằng lèng lẹo chầy. P’o cá m’ưa cón hết hiệu trưởng, tọ ca nà đảy hưu dá. M’e á l’e y sị, tọ củng mà rườn ch’ai dá. Nhằng lan l’e lục pjai, pi nẩy náo đảy nhi hả. Lan slon trường Đại học Nông Lâm mà, đảy slam pi dá. THAO : Chắng đảy nh’i hả, dò nhằng ón lai a; xằng  táng chín nau l...

BÀI 42: VẰN GIAO QUÂN DÚ XẠ (NGÀY GIAO QUÂN Ở XÃ) Vằn nẩy l'e so slam bươn Nh'i, ngám lẹo nèn dá. Xạ lầu tằng bại xạ đâng huyện tổ chức vằn giao quân. Khoan tố pây slống p'i chài pây hết nghịa vụ pi nẩy. Dú noọc trụ sở uỷ ban, bân đin nhằng tồng cạ bươn Chiêng: Tha vằn chắng khửn qúa pù khau   Sliểm đảy và nâng, đét nhằng ón, lồm xuân bươn Nhì pấu phè phè ún on. Bại co tào, co mặn, co lì… bjoóc phông lường; nộc ẻn, nộc thua, nộc kéo…tua bân liệng nưa slung, tua chắp khẩu cáng bjoóc…thi căn khăn roọng, hết hẩư không khí vằn hội giao quân pền cạ vằn hội cải cúa tằng xạ. Tứ bại kha tàng, p'i noọng thanh niên, nhình chài, slao, báo tằng cần ké, noọng eng tố chùa căn oóc mà slống p'i chài, noọng chài, lục chài, phua rụ cần điếp pây hết nghịa vụ xáu đin rườn. Bại p'i noọng pây hết nghịa vụ pi nẩy chăn mạnh lèng, kheng khứn, tha nả lủng roàng; cần hâư tố slon lẹo phổ thông tứ chang pi, mì cần nhằng thi khẩu đảy đại học dá tố nhằng xung phong pây bộ đội...