Những người yêu và muốn giữ gìn tiếng Tày - Nùng

Tây Âu Tây Âu còn được gọi là Âu Việt, là vùng đất cổ từ thời Tần  Hán  ở Gui Jiang ,  Xun Jiang  khu vực gồm nhiều bộ lạc cổ xưa. Trong "  Baiyue  hiền mở đầu chí" cũng   có nói đến miền Nam , Tây nam sông Dương Tử. Lưu ý của Guo Yan "  Shan Hai Jing  " cho biết: "Trong biển Bột Hải, huyện Ngọc Lâm là Tây Lỗ", "Cổ Đường Địa Lý" có "Quý Châu” (nay là  Guangxi -   Guixian ), Nhà Tần, Hán,   gồm cả Panzhou  (bây giờ  Gaozhou thuộc tỉnh Quảng Đông). Nhà nước cổ Tây Âu, Lạc Việt. Thời gian tồn tại: Từ thời cổ đại đến triều đại Tần và Hán Lịch sử Theo các hồ sơ "Hán địa lý", Baiyue (Bách Việt) rải rác từ Giao Chỉ  đến Hợp phố gồm bảy mươi tám quận, Bách Việt gồm nhiều tộc người, mỗi tộc ở một chế độ khác nhau. Từ phía nam của Giang Tô lên hàng ngàn dặm dọc theo bờ biển phía đông nam của phần phía Bắc của Chiết Giang, Phúc Kiến, Quảng Đông, Hải Nam , Quảng T...

Hát lượn ngày xuân của người tày Ảnh: Sưu tầm Lượn vang lên từ nhà, ngoài nương rẫy cho đến khắp các bản mường. Không chỉ thanh niên mà cả người già và trẻ nhỏ cũng hát lượn, họ hát lượn để xua đi cái mệt nhọc, để phô diễn tâm tư, tình cảm. Chính vì thế mà hát lượn trở thành một sinh hoạt văn hóa dân gian mang đậm bản sắc văn hóa Tày. Hát lượn có nhiều làn điệu, thường là thể thơ lục bát, xong cũng có thể là thơ tự do, một câu hỏi hoặc một câu trả lời ngắt đoạn tới 6-7 lần. Mỗi người cần phải có một “vốn” lượn lớn để sẵn sàng ứng xử một cách khéo léo mới mong chiếm được cảm tình người mình muốn làm quen. Người nào hát được nhiều câu lượn hay thì người đó được nhiều người yêu mến vì đó là người thông minh, hiểu biết rộng... Nếu lủng củng hoặc đặt vấn đề sai mục đích thì bị chê là ít hiểu biết, vụng về. Trong những ngày lễ hội hát lượn là dịp để trai thanh nữ tú hát đối đáp nhau rồi vương lại bao nỗi nhớ nhung. Trong lời hát họ thường mượn cỏ cây hoa lá để gửi tình gử...

Bản đồ phân bố tỷ lệ phần trăm người  Tày + Nùng +Giáy+ Bố Y  theo thống kê năm 2009 tại các tỉnh Việt Nam:     >60%Lạng Sơn 78.3%, Cao Bằng 72.1%, Bắc Kạn 62.3%     15%-40%     5%-10%     1%-5%      Tại Việt Nam, Tày, Nùng là hai dân tộc khác nhau, tuy nhiên nếu lấy các tiêu chí về ngôn ngữ, văn hóa ra để so sánh thì hai dân tộc có quá nhiều điểm chung, gần gũi.      Nếu nói phân chia làm hai dân tộc do ngôn ngữ, thì rõ ràng người Hà Nội và người Nghệ An phải là hai dân tộc, bởi người Hà Nội có lẽ phải căng tai ra mới hiểu người Nghệ An nói gì.       Nếu nói chia ra làm hai dân tộc do văn hóa thì có lẽ người Hà Nội và người Sài Gòn cũng nên là hai dân tộc khác nhau, bởi lối sống, văn hóa nhiều khác biệt, trong khi Tày, Nùng rất khó để phân ra đâu là đặc trưng của Tày, đâu là đặc trưng của Nùng.       Nếu nói chia ra làm hai dân tộc ...

Bài 39 : ĐÂNG RƯỜN CHẠN (TRONG NHÀ SÀN) CHẨU RƯỜN : P'i noọng dào kha dá, khửn slíc á nè ! KHÉC TẢI ẾT : Pjom bái   á ! A lối, rườn chạn nẩy l'e cúa cần Tày lầu lỏ ? CHẨU RƯỜN : Chăn cúa cần Tày cà ! Ăn rườn nẩy lẻ pú khỏi tẳng tứ nhằng báo. Thâng pi nẩy l'e đảy pét slíp lai pi dá lố. KHÉC TẢI NH'I : Dò, rườn dàu cải, táng quảng; slâu, xuyên mạy hiển lẹo. CHẨU RƯỜN : Mạy hiển ớ! Rườn khỏi hết hả v'ang, v'ang chang lẻ hết pỉng phầy, v'ang pạng đâng rọm pền slam ăn sluổm sle nòn, nhằng v'ang eng pạng nưa lẻ tặt ban thờ pú d'a. KHÉC TẢI Ế t: Rườn lầu mì phầy mu mí ? CHẨU RƯỜN : Mì ớ ! nầy, dú coóc tẩư pạng noọc cà. KHÉC TẢI NH'I : Ò, dú pạng tẩư nhằng mì rạn, sle bại mỏ, héc, pát, thú...chăn slâư slỏng! CHẨU RƯỜN : P'i noọng hăn v'ang phầy nẩy pện rừ ? KHÉC TẢI   ẾT : Cải nò ! ăn xá   mì slí cợi, cợi tốc tềnh sle bại ăn cuôi, ăn chậu, thạ, khương...chắng slan. Bại cúa sle nưa tỉ lẻ bố lao mỏt á ! Nhằng cợi tẩư...

Bài 36 : VĂN HOÁ TRUYỀN THỐNG CÚA CẦN TÀY (VĂN HOÁ TRUYỀN THỐNG CỦA NGƯỜI TÀY) Cần Tày l'e mì cốc tứ tời m'ưa dú Đông Bắc Việt Nam. Hâu dú rườn chạn slí pài, mùng cà, mùng toong cọ rụ cạ mùng ngoạ. Tón kin cúa cần Tày l'e khẩu chăm vạ phjắc kheo, mảy, bjoóc, pja... Thâng vằn tẻt l'e khả mu, khả cáy, hết lai d'ương pẻng đây chồm, đây kin. M'e nhình nùng slửa lì phải nháng nhọm xỏm, nhọm chàm đăm, hảng lặng, nùng khoá rụ nùng slỉn, hua hết queng, pao khân...P'o chài lẻ nùng slửa đăm, khót nậu phải, nùng khoá kha rộng... Đâng t'ơi slổng tinh thần, boong hây mì lai hoạt động văn nghệ, lẹ hội cắp tín ngưỡng, thớ chựa chòi, bân đin, thớ slấn...Bươn chiêng pi mấư, p'i noọng slao, báo pây tò lượn, pây hội lồng t'ông khuốp bươn nâng. Cần Tày mì lai slấy hết t'ao, then, pựt. Bại cần tỉ l'e chuyên hết phi, hết khoăn, kỳ yên, ch'oi p'ing dá nhằng hết lai fiệc dú bại lệ hội truyền thống. Mọi slấy tẻo mì nhạc cụ cúa te, pện cạ: c...

Tây Âu Tây Âu còn được gọi là Âu Việt, là vùng đất cổ từ thời Tần  Hán  ở Gui Jiang ,  Xun Jiang  khu vực gồm nhiều bộ lạc cổ xưa. Trong "  Baiyue  hiền mở đầu chí" cũng   có nói đến miền Nam , Tây nam sông Dương Tử. Lưu ý của Guo Yan "  Shan Hai Jing  " cho biết: "Trong biển Bột Hải, huyện Ngọc Lâm là Tây Lỗ", "Cổ Đường Địa Lý" có "Quý Châu” (nay là  Guangxi -   Guixian ), Nhà Tần, Hán,   gồm cả Panzhou  (bây giờ  Gaozhou thuộc tỉnh Quảng Đông). Nhà nước cổ Tây Âu, Lạc Việt. Thời gian tồn tại: Từ thời cổ đại đến triều đại Tần và Hán Lịch sử Theo các hồ sơ "Hán địa lý", Baiyue (Bách Việt) rải rác từ Giao Chỉ  đến Hợp phố gồm bảy mươi tám quận, Bách Việt gồm nhiều tộc người, mỗi tộc ở một chế độ khác nhau. Từ phía nam của Giang Tô lên hàng ngàn dặm dọc theo bờ biển phía đông nam của phần phía Bắc của Chiết Giang, Phúc Kiến, Quảng Đông, Hải Nam , Quảng T...

Bài 37 : TÍNH TẨU CÚA CẦN TÀY Tính tẩu l'e loại nhạc cụ truyền thống cúa cần Tày. Tính đảy hết tứ nghé tẩu ké, mồn, phjác đét hảo, pện tỉ, te chắng đảy rọng cạ “tính tẩu”. Cản tính l'e au co mạy mòn mà hết, lì slam, slí cháp mừ. Hua cản tính đảy slíu pền hình hua tua luồng, hết hẩư nghé tính pền linh thiêng. Tính mì slong rụ slam slai, au phải mọn mà pắn hết pền.   M'ưa cón, tính tẩu l'e cúa slấy Then sle pây hết đàn, hết khoăn ch'oi p'ing; hết kỳ yên hẩư cần ké...Cà này, tính nhằng đảy bại p'i noọng ón, ké, slao, báo au mà tức xáu then văn nghệ chang bại vằn sinh hoạt văn hoá dú bại bản tối mấư. Nhằng them, dú bại trường nghệ thuật, hâu nhằng tạy hẩư học sinh slon, hết pền nghề sle phục vụ boong hây. Cần ké, cần ón tố ái tỉnh then, tính tẩu. Pện tỉ, then vạ tính lẻ chăn loại văn hoá truyền thống đây mjạc của boong hây. TỪ VỰNG: 1. Ngé tẩu ké: Quả bầu già 2. Mạy mòn: Cây vàng tâm 3. Cháp mừ: Gang tay (số đo) 4. Slíu: Đục, chạm 5. ...

Bài 48: BOONG HÂY DƯƠNG ATK (CHÚNG TA THĂM ATK ĐỊNH HOÁ) ATK lẻ t i an toàn, đảy Đảng vạ Bảc Hồ tặt hết thủ đô t ơ i pửa, tức slấc Pháp tứ pi 1946 thâng 1954. Cà này đảy Chính phủ chướng hết di tích lịch sử sle truyền hẩư bại t ơ i lăng. AKT lẻ lai xạ, dú huyện Định Hoá, đin nặm quảng, mì lai khau khuổi, lai cảnh đây mjạc, tẻo dú chang bại t i phuông, pây tẻo ng a i: pjót quá pạng Đông, pạng Tây; khửn thâng búng khau phja…Tua cần dú nẩy phấn lai l e cần Tày, mì văn hoá truyền thống phong phú, mì slim slương điếp khéc… ATK lẻ đin đây mjạc pện tỉ, boong hây chắng mừa dương ATK khẩu vằn khay cón pi chồm phuông quốc gia (2007). Tứ Thái Nguyên, boong hây nèm tàng quốc lộ 3, thâng cái hin 31 lẻ pjảc pạng dại; khẩu thâng Quán Vuông tẻo pjạc dại pày them,   pây nh i slíp cái hin lẻ thâng đin ATK dá. Tứ nẩy, boong hây pây chồm lai di tích lịch sử: Khẩu Tỉn Keo lẻ mì ăn thiêng cúa Trung ương tằng Bảc Hồ hết fiệc; mì bại khu hết fiệc cúa Chính phủ, bại cơ quan Rườn nước…D...

Gần như lâu nay chúng ta có một nhận thức tương đối phổ biến rằng Âu Việt là một quốc gia hoặc một liên minh của các bộ lạc Tày - Thái cổ (Tai cổ), Lạc Việt là một quốc gia hoặc một liên minh các bộ lạc Việt - Mường cổ. Đã có một sự liên minh giữa hai nhóm này tạo ra nước Âu Lạc, nhà nước đầu tiên của người Việt mà các di tích về thành trì còn tồn tại đến ngày nay (thành Cổ Loa). Từ đó dẫn đến nhận thức rằng người Âu Việt là cư dân nói tiếng Tai cổ, còn người Lạc Việt, vì tiếng Việt thuộc ngữ hệ Môn - Khmer nhưng bị Tày hóa vào khoảng quanh mốc Công nguyên (khoảng hơn 2000 năm trước đến thời nhà Hán) nên suy ra Lạc Việt là đại diện của những cư dân nói tiếng Môn cổ. Từ đó tách biệt nguồn gốc của hai nhóm Âu Việt và Lạc Việt. Tuy nhiên liệu điều này có hoàn toàn chính xác? Hôm nay, mời mọi người cùng theo dõi một thuyết chung hòa, diễn gia...

Nùng Trí Cao là  người Tráng (Thổ) ở châu Quảng Nguyên (ngày nay là tỉnh Cao Bằng), và là con của thủ lĩnh địa phương Nùng Tồn Phúc và bà A Nùng. Châu Quảng Nguyên là vùng đất mà thời đó cả Nhà Tống và Nhà Lý đều tuyên bố chủ quyền, nhưng tù trưởng ở vùng này chủ yếu cống nạp cho phía Đại Việt. Khi đó có  Nùng Tồn Phúc  làm tri châu Quảng Do, em là Tồn Nhai làm tri châu Vạn Nhai, em vợ là  Nùng Đương Đạo  làm tri châu Vũ Lịch. Tồn Phúc dùng binh tiến đánh, giết Tồn Nhai và Đương Đạo, rồi khởi binh tấn công Đại Tống và Đại Việt , tự xưng hiệu Trường Sinh hoàng đế, lập vợ là A Nùng làm "Minh Đức Hoàng hậu".  Lý Thái Tông tức giận đem quân đánh, giết Tồn Phúc và con là Trí Thông. Theo “ Tục tư trị thông giám ” nhà Tống thì Vợ Tồn Phúc là A Nùng cải giá với một  thương nhân , sinh con trai đặt tên là Trí Cao. Năm lên 13 tuổi, Trí Cao giết cha dượng của mình, nói rằng: "Thiên hạ làm gì có ai hai cha b...

Nước Nam Cương cổ với 10 mường (bộ lạc) Ngày xưa, vào thời vua Thục của nước người Tày, Thục Chế là ông vua đầu tiên đã lập ra nước Nam Cương giáp nước Văn Lang, xưng là An Tự Vương đóng đô ở Nam Bình (vùng Cao Bình, huyện Hòa An ngày nay). Thục Chế làm vua được 60 năm thì mất, con là Thục Phán mới 10 tuổi, lên thay cha làm vua, cháu của Thục Chế là Thục Mô giúp vua Thục Phán nhiếp chính. Nước Nam Cương có 10 xứ mường. Vua Thục cai quản mường chính – hay còn gọi là mường trung tâm, còn các mường kia thì chia cho các chúa ở các vùng cai quản. Thục Phán mới lên ngôi còn rất trẻ, Thục Mô lộng quyền, các chúa thấy vậy không phục bèn kéo quân từ các ngả tiến về bao vây kinh thành Nam Bình (nay là Cao Bình, Hòa An, Cao Bằng). Thục Phán nói: Ta còn ít tuổi, nên các ngài cho rằng, ta chưa xứng đáng làm vua chăng? Cả nước có 9 chúa và chỉ có một vua, bây giờ ta sẽ ra điều kiện, tất cả cùng thi đấu võ, nếu ai thắng thì sẽ được nhường ngôi. Từng vị chúa của chín vùng lần lượt ...

Bài 1 :   GIỚI THIỆU TIẾNG TÀY-NÙNG, CHỮ TÀY-NÙNG             Tiếng Tày, Tiếng Nùng là một ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Thái - Ka Đai (ngữ chi Tày - Thái), có địa bàn phân bố từ Đảo Hải Nam sang miền nam Hoa lục, bắc Đông Dương, Thái Lan và đông bắc Miến Điện. Trong đó ngữ chi Tày-Thái được chi ra làm 03 nhóm gồm: Thái Phương Bắc (tiếng Choang phương Bắc, Hsi-lin, Tien-chow, Po ai) , Thái Trung Tâm (Tày, Nùng, Choang....) và Thái Tây Nam (tiếng Thái Lan, Lào, Phutai, Ahom...). Ở Việt Nam, tiếng Tày là ngôn ngữ của gần hai triệu người Tày, ngoài ra còn là ngôn ngữ giao tiếp chung của nhiều dân tộc anh em cùng sinh sống trên các địa bàn Việt Bắc và Tây Bắc.     Tiếng Tày là ngôn ngữ có chữ viết cổ dựa trên cơ sở chữ Hán (chữ Nôm Tày). Hình thái văn tự này đã để lại cho ngày nay một kho tàng thư tịch cổ rất đồ sộ. Từ những năm đầu thế kỉ 20, nhất là từ những năm kháng chiến chống Pháp, cùng với sự ph...

PHU ̣ T Ừ CHI ̉ TH Ờ I GIAN Để chỉ thời của hành động (hay còn gọi là các thì), tiếng Tày - Nùng dùng các phụ từ có ý nghĩa chỉ thời đi kèm theo động từ hoặc để ở cuối câu. Để diễn tả hành động đã xảy ra + Sử dụng dá để ở cuối câu, biểu thị cả cụm đằng trước là việc đã xảy ra. VD: Noọng chin ngài dá : Em ăn cơm trưa rồi. + Đối với câu hỏi để kéng ở cuối câu hỏi, ý là đã hay chưa. VD: Noọng kin ngài kéng? Em đã ăn cơm trưa chưa + náo/ngám/chắng đứng trước động từ thể hiện hành động vừa mới xảy ra, vừa mới kết thúc ở hiện tại. VD: Chài ngám kin: Anh vừa ăn xong. + đế, đế đề đặt trước động từ thể hiện sự việc đã xảy ra và kết thúc trong quá khứ. VD: Câu đế dú Hải Phòng: Tôi đã sống ở Hải Phòng (hiện tại thì không còn ở đó nữa) Để diễn tả hành động đang xảy ra + Sử dụng đang slí đặt trước động từ, chỉ hành động đang diễn ra. VD: Kh’oi đang slí chin ngài . (Đ...

Bản đồ nước Âu Lạc giả định Các bộ sử cổ Việt Nam đều không ghi chép về các địa danh hành chính của nước Âu Lạc dưới thời An Dương Vương . Sử gia Đào Duy Anh căn cứ theo những ghi chép của thời Triệu và thời thuộc Hán sau này về việc các chính quyền người Hán vẫn duy trì chế độ Lạc tướng của người Lạc Việt tự cai quản trong bộ lạc, xác định rằng việc nhà Hán chia các huyện của vùng đất Âu Lạc cổ là dựa trên cơ sở lãnh địa của các bộ lạc người Việt cũ. Dựa vào đó ta có thể phán đoán được phần nào ranh giới cũng như quy mô của nước Âu Lạc. Sau khi nước Nam Cương (sử Trung Quốc nhiều khi gọi là Tây Vu, tuy nhiên Tây Vu gồm một nhóm lớn bộ lạc và lơn hơn 10 mường của Thục Phán rất nhiều, tuy nhiên xét về bản chất đều do người Tày Thái cổ lập nên thì vẫn có thể chấp nhận được) trở nên hùng mạnh, đã có một liên minh đầu tiên giữa cư dân Nam Cương với Khúc Dương (Khúc Dương là một liên minh bộ lạc Lạc Việt, La...

Gần như lâu nay chúng ta có một nhận thức tương đối phổ biến rằng Âu Việt là một quốc gia hoặc một liên minh của các bộ lạc Tày - Thái cổ (Tai cổ), Lạc Việt là một quốc gia hoặc một liên minh các bộ lạc Việt - Mường cổ. Đã có một sự liên minh giữa hai nhóm này tạo ra nước Âu Lạc, nhà nước đầu tiên của người Việt mà các di tích về thành trì còn tồn tại đến ngày nay (thành Cổ Loa). Từ đó dẫn đến nhận thức rằng người Âu Việt là cư dân nói tiếng Tai cổ, còn người Lạc Việt, vì tiếng Việt thuộc ngữ hệ Môn - Khmer nhưng bị Tày hóa vào khoảng quanh mốc Công nguyên (khoảng hơn 2000 năm trước đến thời nhà Hán) nên suy ra Lạc Việt là đại diện của những cư dân nói tiếng Môn cổ. Từ đó tách biệt nguồn gốc của hai nhóm Âu Việt và Lạc Việt. Tuy nhiên liệu điều này có hoàn toàn chính xác? Hôm nay, mời mọi người cùng theo dõi một thuyết chung hòa, diễn gia...

Sẽ thế nào đây khi ta kết hợp 03 truyền thuyết: Báo Luông – Slao Cải của người Tày – Cao Bằng, Sinh ra từ trong một quả bầu của người Tày – Nùng – Thái với Pú Rọ Đo của người Choang. Một lý giải mang tính hư ảo cho nguồn gốc người Tày – Nùng. Mọi người cùng theo dõi nhé. "...Truyền thuyết kể lại rằng, loài người được sinh ra bởi mối lương duyên tốt đẹp giữa Báo Luông và Slao Cải, một hôm Sao Cải từ Nặm Quét ra vùng đất Pác Măn đuổi nai thì gặp Báo Luông đang săn cáo ở đó. Tình cờ trời đổ mưa , hai người ba chân bốn cẳng chạy về hướng đông, đến động Ngườm Bốc (còn gọi là Ngườm Ngả) thì vào trú mưa trong đó. Trong động núi ấm áp kín đáo, họ chọn làm chỗ ở, sinh con đẻ cái, họ trở nên vợ chồng. Ban đầu sinh ra con cái đi săn bắt muông thú hoặc hái hoa quả trên cây để ăn. Nhưng đàn con vẫn kêu đói nên họ phải lội xuống suối nhặt các con ốc đá về ăn thay bữa… Con cái ngày càng lớn, Sao Cải dạy chúng đi kiếm ăn hàng ngày,...

Bản đồ phân bố tỷ lệ phần trăm người  Tày + Nùng +Giáy+ Bố Y  theo thống kê năm 2009 tại các tỉnh Việt Nam:     >60%Lạng Sơn 78.3%, Cao Bằng 72.1%, Bắc Kạn 62.3%     15%-40%     5%-10%     1%-5%      Tại Việt Nam, Tày, Nùng là hai dân tộc khác nhau, tuy nhiên nếu lấy các tiêu chí về ngôn ngữ, văn hóa ra để so sánh thì hai dân tộc có quá nhiều điểm chung, gần gũi.      Nếu nói phân chia làm hai dân tộc do ngôn ngữ, thì rõ ràng người Hà Nội và người Nghệ An phải là hai dân tộc, bởi người Hà Nội có lẽ phải căng tai ra mới hiểu người Nghệ An nói gì.       Nếu nói chia ra làm hai dân tộc do văn hóa thì có lẽ người Hà Nội và người Sài Gòn cũng nên là hai dân tộc khác nhau, bởi lối sống, văn hóa nhiều khác biệt, trong khi Tày, Nùng rất khó để phân ra đâu là đặc trưng của Tày, đâu là đặc trưng của Nùng.       Nếu nói chia ra làm hai dân tộc ...

Bài 24:   TÁNG CHIỀNG ĐANG CÁU (GIỚI THIỆU BẢN THÂN) I.                    HỘI THOẠI Tình huống giao tiếp: Cán bộ Liên gặp Chủ tịch Thao. LIÊN : Lan chào pả Thao. THAO : Lan l’o, mì fiệc lăng đây? LIÊN : Dạ, lan tên roọng cạ Liên, Ma Thị Liên. Lan dú Phòng thú y. Lan đảy huyện phân công mà nẩy bàn đuổi xạ chướng chực mu cáy pền thai l’a. Lan ái pả pang lan kỉ fiệc . THAO : A lối, pện lẻ đây lai á. Tọ ch’i ch’ai cón. Ca này pả lan lầu phuối tuyện cón. Lan l’e cần t’i phuông hâư chế? LIÊN: Lan l’e cần Tày , dú Tuyên Quang . THAO: Cần ké nhằng lèng lẹo chả lá? LIÊN : Pjom bái pả. Cần ké lan nhằng lèng lẹo chầy. P’o cá m’ưa cón hết hiệu trưởng, tọ ca nà đảy hưu dá. M’e á l’e y sị, tọ củng mà rườn ch’ai dá. Nhằng lan l’e lục pjai, pi nẩy náo đảy nhi hả. Lan slon trường Đại học Nông Lâm mà, đảy slam pi dá. THAO : Chắng đảy nh’i hả, dò nhằng ón lai a; xằng  táng chín nau l...

Đó là ông Mông Đức Ngô, 87 tuổi, người dân tộc Tày ở xã Phượng Tiến, (Định Hóa), nguyên là Trung đội trưởng Trung đội Thông tin liên lạc trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Trong chuyến “Trở lại Điện Biên” cùng với hơn 40 cựu chiến sĩ Điện Biên và thanh niên xung phong tỉnh Thái Nguyên thăm lại chiến trường xưa dịp tháng Ba vừa qua, tôi đã được trò chuyện cùng ông. Ông kể: Năm 1946, ông nhập ngũ vào một đơn vị của Trung đoàn Bộ binh 246. Đầu năm 1947, ông được điều về Đại đội 32, thuộc Bộ Tổng Tham mưu, có nhiệm vụ bảo vệ Trung ương Đảng tại ATK Định Hóa. Cuối tháng 12-1953, ông được điều động lên Chiến dịch Điện Biên Phủ và giữ chức vụ Trung đội trưởng Thông tin liên lạc. Khi đó, tình hình chiến trường Tây Bắc rất phức tạp và cam go, lực lượng thông tin của ông phải có trách nhiệm giải các đường dây từ Sở chỉ huy đến các binh chủng trong trận địa và các đơn vị hậu cần phục vụ Chiến dịch. Tháng 3-1954, thời gian này được coi là đỉnh điểm của Chiến dịch Điện Biên Phủ. Khi ...

BÀI 42: VẰN GIAO QUÂN DÚ XẠ (NGÀY GIAO QUÂN Ở XÃ) Vằn nẩy l'e so slam bươn Nh'i, ngám lẹo nèn dá. Xạ lầu tằng bại xạ đâng huyện tổ chức vằn giao quân. Khoan tố pây slống p'i chài pây hết nghịa vụ pi nẩy. Dú noọc trụ sở uỷ ban, bân đin nhằng tồng cạ bươn Chiêng: Tha vằn chắng khửn qúa pù khau   Sliểm đảy và nâng, đét nhằng ón, lồm xuân bươn Nhì pấu phè phè ún on. Bại co tào, co mặn, co lì… bjoóc phông lường; nộc ẻn, nộc thua, nộc kéo…tua bân liệng nưa slung, tua chắp khẩu cáng bjoóc…thi căn khăn roọng, hết hẩư không khí vằn hội giao quân pền cạ vằn hội cải cúa tằng xạ. Tứ bại kha tàng, p'i noọng thanh niên, nhình chài, slao, báo tằng cần ké, noọng eng tố chùa căn oóc mà slống p'i chài, noọng chài, lục chài, phua rụ cần điếp pây hết nghịa vụ xáu đin rườn. Bại p'i noọng pây hết nghịa vụ pi nẩy chăn mạnh lèng, kheng khứn, tha nả lủng roàng; cần hâư tố slon lẹo phổ thông tứ chang pi, mì cần nhằng thi khẩu đảy đại học dá tố nhằng xung phong pây bộ đội...